МАРАТ ЖУСУПОВ: “”КЕПИЛДИК ФОНДУНА” КОЛДОО ҮЧҮН ЫРААЗЫМЫН”

Ийгиликтин тарыхы.

Фермер Марат Жусупов Ысык-Көл областынын Ак-Суу районундагы Боз-Учук айылында жашайт жана иштейт. Бул асыл айыл, Совет доорунда бул жерде чоң колхоз болгон, белгилүү адамдар ушул жерден чыгышкан.

Маратбек Жусупов билими боюнча инженер, Фрунзе политехникалык институтунун бүтүрүүчүсү. Окууну бүткөндөн кийин ал колхоздо инженердик кызматтарда иштеген. Союз кулагандан кийин фермерчилик, коомдук иштер менен алектенип, жергиликтүү айыл өкмөттүн башчылыгына шайланган.

Фермердик бизнестин тарыхы

Анын учурдагы бизнесинин тарыхы 1997-жылдан башталат. Алгач өсүмдүк өстүрүү боюнча адистешкен. Өзүнүн 8,16 гектар сугат жеринин жана 13,46 гектар ижарага берилген жердин ээси. Жыл сайын 3,62 гектарга картошка өстүрөт. Аны сактоо үчүн атайын жайлар бар. Марат Жусупов эспарцет, арпа, буудай, картошка өстүрөт. Мисалы, ал дан эгиндерин 40 тонналык контейнерде сактайт.

Буга чейин, Марат Мусаевичтин айтымында, ал кой багып, алардын саны 400 башка жеткен, мындан тышкары 8 уй, 5 бука, 14 жылкысы болгон. Кышында малды Качибек айылындагы чарбада багышат, жайкысын мал Кайынды коктусундагы чарбага айдалат.

Белгилүү болгондой, жакшы бизнес инвестиция талап кылат. Ал бир нече жолу банк кредиттерин колдонгон. Тактап айтканда, 2015-2016-жылдары «Компаньон Банкынан» керектөө максатында эки жолу кредит алган. 2017-жылы ал эки жолу «Айыл Банктан» лизингге техника алган.

Кредит боюнча төлөөнү өз убагында, мыйзам бузууларсыз жана мөөнөтү өтүп кеткен карыздарсыз жүргүзгөн.

“Симменталдарды алуу туура чечим болгон”

Жубайы Оксана менен биргеликте үч баланы тарбиялашкан. Дал ушул анын балдарынын келечеги, алардын материалдык жыргалчылыгын камсыз кылуу жөнүндө ойлору импорттолгон асыл тукумдуу уйларды сатып алуу идеясына түрткү болду. Тандоо эт жана сүт багыттарын бириктирген симменталдык породасына туура келди. Мындай тандоого маалымдамаларды изилдөө, ар кандай породалардын ээлери менен баарлашуу түрткү болду. Ошентип, ал “симменталдык уйлар ар кандай климаттык шарттарга жакшы ыңгайлашат жана узак өмүрлүү болот” деп билди. Башкача айтканда, чарба узак жылдар бою сүт жана тукум менен камсыз болот, деп Марат Жусупов чечип, «Айыл Банкка» финансылоо үчүн кайрылган.

Бизнес-планга ылайык, ал Хакасиядан бир нече ондогон симменталдык уйларын жана бир нече букаларды сатып алууну көздөгөн. Ал эми колунда ошол жердеги чарба менен келишими бар эле. Жакшы кредит тарыхынын аркасында ал банктан кредит ала алды, айрыкча, кепилдик колдоосу “Кепилдик фонд” ААК тарабынан болгон.

Алдыда олуттуу масштабдагы келишим турган, анткени бир гана буканын баасы болжол менен 170 миң сомго, кунажындар 120 миң сомго бааланган. Натыйжада ал 59 уй жана 2 бука сатып алган.

Импорттолгон уйларды багуу нюанстары

Марат Мусаевичтин айтымында, симменталдык уйларын багуу ал үчүн күтүлбөгөн көйгөйлөрдү жараткан жок. Алардын ден-соолугу чың, табити жакшы, мүнөзү токтоо. Алар жакшы салмак алышат, сүттү көп – күнүнө 20 литрге чейин беришет. Ошондой эле музоолор тез чоңойушат.

Марат Жусупов фермер-кой чарбачы Аралбек Абдырасуловдун ыкмасы боюнча малды байлап багуу жана экструдирленген тоют менен азыктандыруу тажрыйбасын колдонгонун айтты, анын тажрыйбасы бүгүнкү күндө «Кепилдик фонд» ААКтын «Интенсивдүү кой чарбачылык» программасынын алкагында жайылтылып жатат. Анын айтымында, койлорду тоюттандыруу тажрыйбасы уйларды тоюттандырууга толук ылайыктуу.

Сарайды тазалоо зарылчылыгы, саан, тоюттандыруу шаймандар жана башка керектуу нерселер аны кошумча каражат издеп 20 кунажын сатууга мажбур кылган.

Белгилей кетүүчү нерсе, үйүрдүн наркы акчалай түрдө төмөндөгөн жок, музоолор дагы чоңойуп жатат, андыктан бул сатууну чыгашалуу же практикалык эмес деп эсептөөгө болбойт.

Марат Жусуповдо айыл чарба техникалары бар – тиркемелери бар эки трактор жергиликтүү тургундарга техникалык кызмат көрсөтөт.Тоютту жана продуктуларды ташуу үчүн ал КУН-10 ар тараптуу унаага ээлик кылат.

Жакында ал биогаз жабдуусун сатып алып, алып келип, сарайдын аймагына орнотту. Эми аны ишке киргизүү үчүн ага кошумча каражат керек болот. Бирок аны кайдан алса болот? Марат Жусупов кредитти кайра каржылоого жана “Айыл Банктан” кошумча акча каражаттарын алууга жана “Кепилдик фонд” ААКтын колдоосуна үмүт артууда.

Ишкердин каалоосу

Маектешибиз ишкерлерди, айрыкча айылдык ишкерлерди узак мөөнөттүү кредит менен камсыз кылууса жакшы болот эле деген каалоосун жогорку инстанцияларга билдирди. Кредит ала электе эле, төлөө мөөнөтү келип калат, – дейт фермер.

Ошондой эле, Марат Жусупов жергиликтүү бийлик органдарынан, Айыл чарба министрлигинен бизнес долбоорлорду жана иштеп жаткан өндүрүштү колдоо жагынан конкреттүү жардам алгысы келет. Бир дагы аким же губернатор фермер кантип жашайт, кредитти кантип төлөйт, кандай жардамга муктаж деп кызыккан эмес, акыры биз мамлекеттик азык-түлүк коопсуздук маселесин чечип жатабыз, деди ал.

Марат Жусупов өзүнүн жана үй-бүлөсүнүн атынан «Кепилдик фондуна» жардамы үчүн ыраазычылык билдирет. Кантсе дагы, региондордогу күрөө төмөн ставкалар менен бааланат, талап кылынган кредит суммасын алуу кыйынга турат, ошондуктан кепилдиктерди колдоо институтунун иши өтө маанилүү, деп эсептейт фермер.